Cha Ruột Không Trực Tiếp Chăm Sóc, Nuôi Dưỡng Từ Nhỏ Có Quyền Hưởng Di Sản Của Con Khi Quan Hệ Cha Con Được Pháp Luật Công Nhận

Vấn đề pháp lý: Trường hợp người con qua đời nhưng cha ruột không trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng từ nhỏ có làm mất quyền hưởng di sản của người cha hay không?

1.     Quyền thừa kế của cha ruột

Theo điểm a khoản 1 Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015, cha đẻ, mẹ đẻ của người chết thuộc hàng thừa kế thứ nhất. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau theo khoản 2 Điều 651.

Do đó, trường hợp người con chết không để lại di chúc hoặc di sản được chia theo pháp luật, cha ruột của người chết có quyền hưởng di sản nếu quan hệ cha con được pháp luật công nhận và người cha không thuộc trường hợp không được quyền hưởng di sản theo Điều 621 Bộ luật Dân sự 2015.

Pháp luật không đặt điều kiện người cha phải trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng người con từ nhỏ mới được xác lập tư cách người thừa kế. Vì vậy, việc người con được người khác nuôi dưỡng hoặc người cha không thực hiện việc chăm sóc trên thực tế không phải là căn cứ đương nhiên làm mất quyền thừa kế.

2.     Xác định quan hệ cha con

Việc xác định quan hệ cha con có thể được thực hiện thông qua giấy khai sinh, quyết định nhận cha, mẹ, con của cơ quan có thẩm quyền, bản án hoặc quyết định của Tòa án và các tài liệu hợp pháp khác. Cụ thể theo quy định tại điểm b khoản 2 điều 6 nghị định số 154/2024/NĐ-CP quy định về giấy tờ, tài liệu chứng minh quan hệ nhân thân như sau:

“Giấy tờ, tài liệu để chứng minh quan hệ cha, mẹ, con: giấy khai sinh; chứng nhận hoặc quyết định việc nuôi con nuôi; quyết định việc nhận cha, mẹ, con; xác nhận của Uỷ ban nhân dân cấp xã hoặc Ủy ban nhân dân cấp huyện nơi không có đơn vị hành chính cấp xã nơi cư trú; 

Hộ chiếu còn thời hạn sử dụng có chứa thông tin thể hiện quan hệ nhân thân cha hoặc mẹ với con; quyết định của tòa án, trích lục hộ tịch hoặc văn bản của cơ quan y tế, cơ quan giám định, cơ quan khác có thẩm quyền xác nhận về quan hệ cha, mẹ với con”.

Do đó, trong trường hợp người cha ruột có đầy đủ căn cứ chứng minh quan hệ cha con hợp pháp, việc người con được nuôi dưỡng bởi cha dượng hoặc một người khác không làm mất tư cách người thừa kế của cha ruột.

3.     Trường hợp người chết để lại di chúc

Trường hợp người chết để lại di chúc hợp pháp, di sản về nguyên tắc được phân chia theo nội dung di chúc theo Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015. Tuy nhiên, pháp luật vẫn bảo vệ quyền lợi của một số chủ thể nhất định thông qua chế định người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung của di chúc được quy định tại Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015 như sau:

“1. Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo pháp luật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ cho hưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:

a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;

b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.

2. Quy định tại khoản 1 Điều này không áp dụng đối với người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620 hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621 của Bộ luật này“.

Theo đó, cha ruột thuộc trường hợp thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc, nên trong trường hợp di chúc của người để lại di sản không chia di sản cho cha ruột hoặc phần di sản được chia không bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật thì người được hưởng di sản theo di chúc phải trích một phần di sản nhận được để cha ruột của con được hưởng di sản bằng hai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật.

Vì vậy, quyền hưởng di sản của cha ruột không chỉ phụ thuộc vào việc người con có lập di chúc hay không mà còn phải xem xét nội dung di chúc và điều kiện áp dụng Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015.

Kết luận: Việc cha ruột không trực tiếp chăm sóc, nuôi dưỡng người con từ nhỏ không phải là căn cứ đương nhiên làm mất quyền hưởng di sản. Khi quan hệ cha con được pháp luật công nhận, người cha thuộc hàng thừa kế thứ nhất nếu di sản được chia theo pháp luật và có thể được hưởng phần di sản không phụ thuộc vào nội dung di chúc trong trường hợp đáp ứng điều kiện của Điều 644 Bộ luật Dân sự 2015. Việc xác định phần di sản cụ thể mà người cha được hưởng cần căn cứ vào phương thức thừa kế, nội dung di chúc (nếu có), khối di sản, nghĩa vụ tài sản của người chết và những người thừa kế có liên quan.

Căn cứ pháp lý: Điều 609, Điều 613, Điều 621, Điều 644, Điều 651 và Điều 659 Bộ luật Dân sự 2015; Điều 6 Nghị định 154/2024/NĐ-CP.

Luật sư tư vấn: Luật sư Lê Hà My – MY LEGAL COUNSEL.

Tổng hợp và biên tập: Phan Kim Hoàng.

Nguồn: Nội dung được biên tập từ ý kiến tư vấn của Luật sư Lê Hà My trên Báo Tuổi Trẻ.

Link bài viết: https://tuoitre.vn/con-rieng-cua-vo-toi-mat-thi-co-phai-chia-thua-ke-cho-cha-ruot-cua-chau-khong-20250124165849978.htm